seniorzy2

Z seniorami o gatunkach inwazyjnych. Wycieczka na krakowski Zakrzówek

W październiku 2014 roku odbyła się pilotażowa wycieczka mająca przybliżyć seniorom problem inwazyjności niektórych gatunków roślin. Planujemy zorganizować więcej tego typu spotkań, a tematykę rozszerzyć o inwazyjne zwierzęta i inne organizmy.

Starsze grupy wiekowe ludzi są często pomijane w akcjach edukacyjnych, kampaniach społecznych, a przecież nie ma po temu racjonalnych powodów. W naszym społeczeństwie stanowią oni coraz większy odsetek, w związku z czym wpływ seniorów na rzeczywistość będzie coraz większy. W tym konkretnym przypadku od razu nasuwają się na myśl właściciele ogródków, w tym działkowych, od których zależy np. czy rośliny niebezpieczne dla naszej przyrody będę uprawiane i rozszerzą swój zasięg po „ucieczce za płot”. Postanowiliśmy wiec zaprosić seniorów na wycieczki !

Uczymy się przez całe życie

Przyroda i badania nad nią bynajmniej nie stoją w miejscu. Niektórzy z nas jeszcze na studiach byli nauczani o tym, że grzyby należą do królestwa roślin, a obecnie wiadomo, że to zupełnie inna grupa organizmów. 50, a nawet 20 lat temu nie było w Polsce tak wielu roślin obcego pochodzenia panoszących się na naszych łąkach czy w lasach. A jak jest teraz? W parkach narodowych musimy wycinać w pień ładne przecież drzewa robinii akacjowej czy krzewy rdestowca ostrokończystego, wyrywać pstrykające nasionami okazy niecierpka drobnokwiatowego…

Niecierpek drobnokwiatowy

O tym wszystkim chcieliśmy rozmawiać z seniorami, którzy noszą w pamięci inny obraz przyrody i chcą się dowiedzieć czegoś o zachodzących w niej zmianach. Złota polska jesień na Zakrzówku – jednym z cenniejszych przyrodniczo obszarów Krakowa – nadała szczególnego charakteru naszej wycieczce.

Ledwo weszliśmy na ścieżkę, a już mogliśmy oglądać inwazyjne gatunki roślin, które widzieliśmy później również w innych miejscach, co dobitnie pokazało jak bardzo ci „obcy” czują się u nas jak u siebie: nawłoć kanadyjską (zwaną też mimozą, m.in. w znanej piosence Czesława Niemena), wspomnianego już niecierpka drobnokwiatowego, robinię akacjową (która poza inwazyjnością ma też wiele zalet – atrakcyjne dla pszczół kwiaty, twarde drewno nadające się m.in. na paliki ogrodzeniowe), czeremchę amerykańską, klon jesionolistny i niewielkie, acz liczne drzewka orzecha włoskiego. Spotkaliśmy też obce, nieinwazyjne (na razie) gatunki: winobluszcz pięciolistkowy (słynne dzikie wino) i przymiotno gałęziste.

Analizując przyczyny tak licznego występowania tych roślin możemy wymienić zainteresowanie naukowców, którzy w okresie XVIII-XIX w. sprowadzali z Ameryki Północnej i Azji ciekawe okazy do ogrodów botanicznych, ale ponieważ te gatunki tworzą wiele roznoszonych przez wiatr nasion  i/lub zimujące kłącza, to po prostu z tych ogrodów „uciekły”. A ponieważ rosną szybko to zacieniają inne

Przymiotno gałęziste

rośliny, mogą je nawet zatruwać specyficznymi związkami chemicznymi, na które „nasze” gatunki nie są odporne. Niektóre zostały zawleczone z materiałem siewnym czy produktami spożywczymi. W dzisiejszych czasach, kiedy przez internet można kupić dowolną rzecz pochodzącą z różnych części świata, problem ten stał się o wiele większy. Dlatego to od nas zależy, jak będzie wyglądać rodzima przyroda.

Apelujemy o niewysiewanie i sadzenie w swoich ogródkach czy nawet na balkonach roślin, jeśli nie mamy pewności czy nie zagrożą naszej florze. Rośliny to część ekosystemu, towarzyszą im zwierzęta, począwszy od drobnych bezkręgowców, np. owadów (chrząszczy, motyli itd.) skończywszy na dużych ssakach i ptakach, które cieszą nasze oko i ucho. Jeśli rodzima flora zostaje w jakimś miejscu zdominowana przez obcą, wszystko się tam zmienia, często na niekorzyść (np. zmniejsza się fauna ptaków). Niektóre gatunki obce są zagrożeniem dla naszego zdrowia, jak alergizujące nawłoć kanadyjska i późna oraz wywołujący oparzenia (nawet III stopnia) barszcz Sosnowskiego. Tego ostatniego w krakowskim Zakrzówku na szczęście nie ma, i mamy nadzieję, że nigdy nie będzie.

Jesienny Zakrzówek

Renata Kwinta, Waldemar Heise

[pricing_table]

Zapraszamy organizacje zrzeszające seniorów do współpracy! Za darmo organizujemy różnego rodzaju wycieczki i szkolenia prowadzone przez naukowców i ekspertów środowiskowych
[/pricing_table]